Janusz A. Zajdel        Skorpion

    Agraw wzbił się pionowo w górę, potem zatoczył szerokie półkole nad budynkiem i wziął kurs na południe. Pilot i pasażerowie, wyrwani przed chwilą ze snu, ziewali jeszcze, przecierając zaspane oczy... Yason wyjął z kieszeni zwinięty for­ mularz raportu dyspozytora i raz jeszcze odczytał treść, anal­ izując sytuację.

    - Sprawdzić broń, załadować pociskami obezwładniającymi - powiedział do towarzyszy. - Będziemy strzelać z zaskoczenia. Na­ jważniejsze, żeby nie zdążyli niczego zniszczyć. Ty, Collodi, zabezpieczysz dokumentację i źródła informacji.

    - Tak jest - powiedział ospale tęgi mężczyzna siedzący obok pilota.

    - Pozostali - ciągnął Yason - zajmą się tymi ludźmi. Jest ich czterech albo pięciu, prawdopodobnie bez broni, ale mogą mieć sygnalizację ostrzegawczą. Trzeba będzie bardzo ostrożnie otoczyć budynek. Ty, Borrov - zwrócił się do pilota - zostaniesz na zew- nątrz i będziesz strzelał do każdego, kto nam się wymknie. Dom stoi na uboczu, w lesie. Lądować będziemy w dość znacznej odleg- łości, żeby ich nie spłoszyć. Czy wszystko jasne? Sprzęt w porzą- dku?

    - Informetr mi nie działa, szefie! - powiedział Pesso.

    - Wymień baterie. Zresztą pewnie nie będzie potrzebny. Sprawdźcie jeszcze amnestory!

    - Będziemy ich o d k a ż a ć? - ucieszył się Lasteck.

    - Tylko w razie skrajnej konieczności. Mamy polecenie przy­ wieźć ich z pełnym zasobem informacji. Może uda się coś z nich wycisnąć w cefalektorze.

    Przez kilkanaście minut lecieli w milczeniu.

    - Co oni tam właściwie robią? - spytał nagle Stemp cichym głosem. - Za co mamy ich...?

   - To przestępcy niebezpieczni dla ludzkości. Użytkują bez zezwolenia nie rejestrowany komputer średniej mocy - wyjaśnił Ya­ son.

   - I co na nim robią?

   - Nie wiemy i na tym właśnie w głównej mierze polega ich przestępstwo. Naszym obowiązkiem wobec ludzkości jest dowiedzieć się, co zamierzają.

   - Raczej, co zamierzali! - poprawił Collodi. - Myślę, że nie zdziałają już nic więcej.

   - Biedacy. Ktoś ich sypnął. A teraz pewnie dostaną personi­ fikację albo w najlepszym razie kilka lat izolacji - powiedział Stemp ze współczuciem.

   - Nie masz powodu ich żałować - obruszył się Yason. - Sami sobie winni.

   - Ano niby tak... - zgodził się Stemp.

   W dole błysnęło kilka świateł - to było osiedle. Dalej rozpoczynał się las. Agraw osiadł na jego skraju, w wysokiej, wilgotnej trawie. Yason czekał, aż wszyscy zabiorą sprzęt i wyjdą z kabiny.

   - Grupa interwencyjna gotowa do akcji - zameldował Stemp.

   - Dobrze. Iść ostrożnie - powiedział Yason i sięgnął pod lewą klapę kurtki. Odpiął mały metalowy znaczek. Przez chwilę obracał go w palcach. Był to tłoczony w srebrzystej blaszce wize­ runek atakującego skorpiona z łukowato wygiętym odwłokiem, na którego końcu połyskiwał ostry, jadowity kolec.

   "Każdy z nich - pomyślał Yason patrząc za odchodzącymi - jest takim małym, jadowitym owadem. Ja też nim jestem i muszę być najkąśliwszym z nich..."

   Podrzucił znaczek na dłoni, a potem przypiął na zewnętrznej stronie klapy. Przewiesił przez ramię pasek od miotacza, wyskoczył z kabiny agrawu wprost na trawę i szybkim krokiem ruszył za towarzyszami.

    Akcja przebiegała zgodnie z założeniami. Pesso i Lasteck wkroczyli do wnętrza budynku przez tylne wejście. Collodi zabez­ pieczał drzwi frontowe, a Yason z bronią gotową do strzału wkroczył do środka. Na jego widok jeden z czterech ludzi, odwrócony właśnie twarzą do drzwi, zdążył tylko wyszeptać ochry­ ple pobladłymi wargami:

    - Panie docencie, SKORPION...

   Celny strzał Yasona obezwładnił go na miejscu. Dwaj inni, próbujący ukryć się w głębi budynku, zostali przechwyceni przez Pesso. Czwarty, siwy staruszek, pozostał na środku pokoju z twarzą wyrażającą smutne zdziwienie i rezygnację.

   - Jesteśmy funkcjonariuszami Służby Kontrolno-Operacyjnej Regulacji Postępu i Ochrony Nauki - powiedział dobitnie Yason, podsuwając przed oczy starca srebrny znak SKORPIONA. - Proszę nie stawiać oporu!

    Wracając, Yason przeglądał skonfiskowane materiały.

    - Wiecie, nad czym ona pracowali? - powiedział po zapoznaniu się z kilkoma tabelami i zawartością taśm. - Opracowywali syntezę pewnego leku psychotropowego.

   - Dlaczego więc robili to w tajemnicy? - zdziwił się Stemp. - Mogli przecież legalnie zgłosić to do SKORPIONA.

   - To nie taka prosta sprawa, And! Okazuje się, że podczas produkcji tego środka powstaje duża ilość ciekłych odpadów, które należałoby zabezpieczyć, gdyż są silnie toksyczne. Możliwość usuwania do ścieków całkowicie odpada. Analizowali właśnie możli­ wość unieszkodliwiania tych odpadów na skalę przemysłową. Zdaje się, że bez widocznych rezultatów.

   - A zatem zrobiliśmy kawałek dobrej roboty, unieszkodli­ wiając tych panów! - powiedział Collodi. - Myślę, że gdyby opra­ cowana przez nich technologia produkcji dostała się w ręce produ­ centów, nic nie powstrzymałoby ich od wdrożenia... Szczególnie przy tak wielkim popycie na leki psychiatryczne, jaki obserwujemy w naszym stuleciu.

   - A sprawą szkodliwości odpadów zainteresowano by się dopiero po wytruciu resztek planktonu w rzekach. Tak, dobrze się stało, że udała się nam ta akcja - dodał Yason, a twarz jego przybrała wyraz głębokiego zadowolenia.

   - Komputery w naszym stuleciu stały się tym w stosunku do ludzkiego mózgu, czym w przeszłości była broń masowej zagłady wobec broni konwencjonalnej: umożliwiły osiąganie tego samego skutku szybciej, taniej i dokładniej. Porównanie jest tym trafniejsze, że komputeryzacja, jak niegdyś broń termojądrowa - stała się w pewnej chwili groźbą dla podstaw istnienia ludzkiej cywilizacji. "Myślenie konwencjonalne" nie doprowadziłoby nigdy do tak zawrotnego tempa rozwoju nauki i techniki, jakie umożliwia elektroniczna technika przetwarzania danych.

    Groźba "elektronicznego myślenia" przejawiła się w tym, że stała się faktem sytuacja z dawna przewidywana przez trzeźwiej myślących uczonych: nastąpiły poważne przerosty niektórych dziedzin nauki oraz brak kontroli nad całością postępu wiedzy. Utrzymanie rozsądnych proporcji między rozwojem wiedzy teorety­ cznej a możliwościami i celowością jej zastosowań dla dobra człowieka stało się zadaniem chwili.

   Wystąpiło wiele problemów składających się na ogólny stan zagrożenia naszej cywilizacji przez komputery, a raczej przez wyniki ich stosowania.

   Pierwsze zagadnienie, podniesione najwcześniej, to sprawa izolacji i wąskiej specjalizacji niektórych dziedzin, czyli inny­ mi słowy braku integracji nauk, szczególnie w takich dziedzinach, jak wzajemne oddziaływanie przemysłu na środowisko biologiczne, urbanizacji - na psychikę człowieka i socjologiczne powiązania dużych skupisk ludzkich. Zanieczyszczenie wód i atmosfery jako wynik działalności przemysłu obnażyły już w XX wieku bezsilność ekologów i działaczy towarzystw ochrony przyrody wobec inwazji techniki.

   Drugie zagadnienie - to zjawisko ujęte w tzw. prawie Zolla- Grema. Prawo to głosi, że rozwój cywilizacji jest funkcją rosnącą w czasie w sposób analogiczny do relatywistycznego wzrostu masy. Inaczej mówiąc: podobnie jak prędkość ciała materialnego nie może osiągnąć prędkości światła, cywilizacja nie może przetrwać w ra­ mach jednego cyklu rozwojowego poza pewien określony moment, w którym "stopień rozwoju" osiąga wielkość nieskończoną. Oczywiście osiągnięcie takiego stanu jest niemożliwe, cywilizacja załamuje się więc w swym rozwoju i ginie nieco wcześniej. Ten moment kry­ tyczny, zwany w popularnej literaturze "ekstrapolowanym końcem świata", można z pewnym przybliżeniem wyznaczyć na podstawie ak­ tualnego tempa rozwoju cywilizacji oraz dynamiki tego rozwoju, czyli, matematycznie rzecz ujmując, na podstawie pierwszej i drugiej pochodnej funkcji rozwoju. Pierwsze, najbardziej nawet optymistyczne obliczenia wykazały, że ten krytyczny punkt cy­ wilizacja nasza mogłaby osiągnąć o wiele wcześniej, niż można było przypuszczać.

   Wynika stąd, że już w niedalekiej przyszłości dojść by mogło do takiej sytuacji, że człowiek, budzący się rano, nie poznawałby świata znanego z dnia wczorajszego. Cały dzień poświęciłby na ak­ tualizację swej wiedzy i uzupełnienie jej o nowe elementy, by następnego dnia zacząć znów to samo od początku.

   Weźmy inny przykład: oto ktoś prowadzi pojazd mechaniczny z Wiednia do Paryża. Podróż trwa cały dzień, ale władze komunika­ cyjne nie śpią: co godzina zmieniają się przepisy drogowe i pow­ staje kilka nowych znaków drogowych, które są natychmiast skwapliwie ustawiane wzdłuż drogi. Nasz podróżnik jest oczywiście na bieżąco zarzucany biuletynami informującymi o tych wszystkich zmianach, lecz cóż z tego? W pewnym momencie musi zatrzymać samochód, by przestudiować te informacje. Nim je jednak przyswoi, powstają nowe i nowe. I oto widzimy nieszczęsnego kierowcę, który zamiast poruszać się ku wytkniętemu celowi, siedzi na skraju au­ tostrady i wertuje sterty przywalających go informacji. Co gorsza, pewne jest, że nigdy już nie dojedzie do celu. Po prostu odpadł w wyścigu z komputerami usprawniającymi i optymalizującymi zasady ruchu w tempie znacznie szybszym, niż umysł pojedynczego średnio zdolnego osobnika jest je w stanie przyswoić.

    Ten absurdalny przykład wystarczy chyba państwu jako ilus­ tracja konsekwencji prawa Zolla-Grema, przy założeniu żywiołowości rozwoju techniki elektronicznego przetwarzania danych i przy nie kontrolowanym i powszechnym jej stosowaniu.

   Korzystając z doświadczeń i osiągnięć zastosowanej w swoim czasie światowej kontroli broni masowego rażenia, w początkach naszego stulecia zawarto odpowiednią konwencję międzynarodową i powołano do życia instytucję, której zadaniem miało być reje­ strowanie i kontrolowanie wszelkich prac badawczych wykonywanych za pomocą komputerów. Służba Kontrolno-Operacyjna Regulacji Postępu i Ochrony Nauki miała za zadanie, ogólnie biorąc, nie do­ puszezać do prowadzenia prac, których wyniki mogłyby w sposób bezpośredni lub pośredni zaszkodzić dobru ludzkości i cywilizacji ziemskiej. To trudne i na pozór beznadziejne zadanie SKORPION spełnia ze zmiennym powodzeniem od kilkudziesięciu lat. W tym czasie rozrósł się w instytucję światową o nieprawdopodobnym wprost zasięgu, o niezmiernie szerokich uprawnieniach i możli­ wościach administracyjno-prawnych. Niestety, sytuacja w dzisiejszej nauce i technice dawno już przerosła możliwości SKOR­ PIONA: zbyt szeroki wachlarz kontrolowanych zagadnień i tematów nie pozwala specjalistom ze SKORPIONA na szczegółową i fachową analizę wszystkich zgłaszanych zagadnień. W imię więc swego naczelnego celu - to znaczy niedopuszczenia do prowadzenia prac szkodliwych dla cywilizacji - SKORPION odrzuca i zabrania prowadzenia większości proponowanych badań. Czyni to na wszelki wypadek, kierując się częstokroć li tylko intuicją swych ekspertów.

    Nie muszę chyba tłumaczyć, jak fatalnie odbija się to na stanie nauki i techniki. O ile niegdyś SKORPION tylko utrudniał, o tyle teraz wręcz uniemożliwia wszelki rozwój wielu dziedzin życia. Nastąpiło przegięcie w drugą ostateczność - w stronę stag­ nacji nauki! SKORPION kontroluje wszystkie działające komputery, a podejmowanie w tajemnicy prac nie zatwierdzonych grozi uczonym konsekwencjami najwyższej miary, do pozbawienia osobowości i wymazania pamięci włącznie - traktuje się ich bowiem, w myśl obowiązującej niestety konwencji, jako zbrodniarzy przeciw ludzkości!

    Panowie! SKORPION jest instytucją tak silną i tak rozbu­ dowaną, że nie ma praktycznej możliwości rozwiązania lub ograniczenia jej działalności. Agenci SKORPIONA są wszędzie, każda więc próba protestu ze strony uczonych zostanie w zarodku zdławiona, a protestujących izoluje się lub depersonifikuje. Nie zdołamy niczego zdziałać za pomocą legalnych środków. Sytuacja dojrzała do tego, by wznieść okrzyk: "Ratujmy cywilizację!" Aby zaś ją uratować musimy zniszczyć SKORPIONA.

    Lekki szmer przebiegł wśród zebranych. Niektórzy trwożnie rozejrzeli się dokoła.

    Profesor Kerdan wypił kilka łyków wody ze szklanki i otarł spocone czoło. Usiadł, poprawił okulary i powiedział przytłumio- nym głosem:

    - Koledzy! W naszej operacji możemy liczyć wyłącznie na własne mózgi. Ich zawartości SKORPION nie jest w stanie, na szczęście, kontrolować. Nie możemy natomiast korzystać z pomocy komputerów. Nasz przeciwnik dysponuje czujkami do wykrywania in­ formacji zawartej we wszelkiego rodzaju układach sztucznych. Żaden nielegalny komputer nie uchowa się długo przed czujnymi in­ spektorami SKORPIONA. W wąskim gronie wtajemniczonych poczyniliśmy już pewne kroki przygotowawcze do wielkiej akcji. Zebrałem tu was, samych zaufanych i oddanych sprawie. Chcę przed­ stawić ogólny zarys naszego planu oraz omówić poszczególne opera­ cje, wchodzące w jego skład...

    Po trzeciej rewizji, dokonanej przez automaty, Yason czuł się jak przenicowany. Miał wrażenie, że nie tylko każdą kieszeń, lecz i każdy zakamarek mózgu spenetrowano mu dokładnie. Wiedział jednak, że takich możliwości SKORPION jeszcze nie posiada. W tej części gmachu Yason był po raz pierwszy. Ściskając w dłoni żeton- przepustkę, przemierzał puste korytarze, kierowany świetlnymi strzałkami orientacyjnymi. To tutaj. Zatrzymał się przed niewielkimi drzwiami z napisem DYREKTOR GENERALNY. Otworzyły się samoczynnie, gdy wrzucił żeton w szparę automatu. Znalazł się w małym przedsionku, gdzie raz jeszcze automatyczny sekretarz sprawdził mu kieszenie. Za następnymi drzwiami był już gabinet samego Wielkiego Szefa.

    Zaraz po przekroczeniu progu Yason został oślepiony snopem jaskrawego, skierowanego wprost w oczy światła. Zobaczył na tle ciemnego wnętrza jasną plamę reflektora i odwrócił twarz w bok.

   - Proszę siadać. Krzesło jest po lewej stronie drzwi - powiedział cichy, łagodny głos zza świetlnej plamy.

    Mrużąc oczy, Yason poszukał krzesła i usiadł. - Przepraszam za to światło w oczy. To niestety konieczność. Mam zbyt wielu nieprzyjaciół, rzecz normalna w mojej sytuacji. Dlatego wolę, by jak najmniej ludzi, nawet spośród personelu SKO­ RPIONA, znało moją twarz. Najlepiej zamknąć oczy, Yason.

    Yason opuścił powieki. W głębi gabinetu zaszeleściły pa­ piery. Po chwili głos Szefa ciągnął dalej:

    - Twój raport brzmi nieco enigmatycznie. Zaciekawił mnie jednak. Jesteś bardzo zdolnym i sumiennym pracownikiem. Sprawdziliśmy to dokładnie, zanim powziąłem decyzję powierzenia ci pracy w Służbie Interwencyjnej. Później też byłeś obserwowany i testowany. Przypomnij sobie sprawę Horgana. Kazaliśmy ci oso­ biście go zatrzymać i zdepersonifikować. Wiedzieliśmy, że to twój krewny. Rozkaz wykonałeś bez wahania. Wiemy, że jesteś całkowicie oddany służbie i mamy do ciebie zaufanie. Dobrze się też stało, że raport skierowałeś bezpośrednio do mnie. To wygląda na sprawę najwyższej wagi. W takich sprawach nie ufam nawet moim zastępcom. Sam się tym zajmę, a ty, i tylko ty, dopomożesz mi. A teraz czekam na bliższe wyjaśnienia.

   - Czy mogę mówić swobodnie o wszystkim? - Yason rozejrzał się na boki spod na wpół opuszczonych powiek.

   - Nikogo tu nie ma oprócz jednego tępawego robota. Mów, śmiało.

   - Informacje te nie mogą dotrzeć do nikogo oprócz pana, Sze­ fie. Leży to także w moim interesie. Gdyby ktokolwiek dowiedział się, że to ja przekazałem je panu, nie wahano by się ani chwili i pewnie byłyby to ostatnie moje usługi wobec SKORPIONA.

   - Cóż więc zamierza robić Kerdan?

   - Mikrofilm zawierający całą dokumentację ukrył w sobie tylko wiadomym miejscu, ale nas nie powinny interesować szczegóły jego prac. Musimy go mieć, Kerdana i tych kilku jego najbliższych współpracowników, zanim czegokolwiek będą się domyślali. Realiza­ cja ich planów jest kwestią najbliższych dni!

   - W raporcie piszesz, że Kerdan zajmował się ostatnio praca­ mi z dziedziny protetyki układu nerwowego. Ponadto napisałeś, że prace jego godzą w podstawy istnienia SKORPIONA. Nie widzę związku między jednym a drugim.

   - Ta protetyka to kamuflaż. Prace te prowadzi legalnie i używa ich jako parawanu dla swych poczynań zmierzających do niec­ nych celów. Znając nasze niepowodzenia w zakresie kontroli za­ wartości żywego mózgu, Kerdan postanowił uderzyć w ten nasz naj­ słabszy punkt. Dotychczas panowaliśmy nad sytuacją, ponieważ współczesna nauka nie opiera się już na mózgach pojedynczych mędrców, lecz jest wynikiem działania całych zespołów użytkujących liczne maszyny elektroniczne. Metoda Kerdana ma na celu wyeliminowanie maszyn z pracy zespołów uczonych. Postawiłoby to nas wobec groźby utraty kontroli nad procesami naukowotwórczy­ mi. SKORPION przestałby spełniać swe zadania, to zaś byłoby pretekstem do ograniczenia jego uprawnień, a być może do lik­ widacji...

    - To się nikomu nie uda - powiedział Szef pewnie.

    - Kerdan powiedział wręcz, że pierwszym zagadnieniem, jakie zamierza rozwiązać swoją nową metodą, jest plan zniszczenia SKOR­ PIONA!

   - Przeliczy się. Likwidacja instytucji jest zadaniem tysiąckroć bardziej złożonym niż jej powołanie. - W głosie Szefa, mimo żartobliwej nuty, można było dosłuchać się cienia niepokoju.

   - Czy dowiedziałeś się czegoś więcej o szczegółach tej metody?

    - Niewiele. Polega ona na bezpośrednim łączeniu żywych mózgów w tandemy, z których ma powstać układ o mocy intelektual­ nej przekraczającej wszystko, co dotychczas osiągnięto w dziedzinie komputerów... Najistotniejszym zagadnieniem, które ponoć udało się mu rozwiązać, jest system krążenia informacji w zespołach, eliminujący pośrednictwo mowy i pisma. Bezpośrednie i wielokanałowe przekazywanie informacji z mózgu do mózgu zlikwidu­ je wąskie gardło przekazu ustnego. Tym samym wzrośnie niepomiernie efektywność układu. Jeśli dodać do tego fakt, że współpracownicy Kerdana opracowali sposób selektywnego wymazywa­ nia z mózgów zbędnej informacji bez naruszenia informacji istot­ nej, to...

   - Skąd wiesz o tym wszystkim? - Szef przerwał wyraźnie już poruszony.

   - Od Kerdana. Poza tym widziałem niektóre fragmenty mikro­ filmu. Od dwóch lat jestem członkiem zespołu Kerdana i pozyskałem jego zaufanie. Niestety, żaden z jego współpracowników nie ma dostępu do całości dokumentacji.

   - Jesteś genialnym agentem, Yason. Poprowadzisz tę sprawę dalej. Czy masz propozycje działania?

   - Działać musimy natychmiast. Kerdan zamierza przede wszys­ tkim powielić mikrofilm i przesłać do wszystkich większych ośrodków naukowych. Jeśli ta zaraza rozejdzie się po całym świecie, nie opanujemy sytuacji. Proponuję przechwycić wszyst­ kich, którzy wiedzą coś o tej sprawie, oczywiście z Kerdanem na czele... Następnie trzeba ich wszystkich o d k a z i ć, aby w ich umysłach nie pozostało ani śladu tej obłędnej idei...

    - W ten sposób nie uzyskamy mikrofilmu - zauważył Szef.

    - To nie ma znaczenia, dopóki jest tylko jeden egzemplarz i tylko Kerdan wie, gdzie go schował. Mało prawdopodobne, by ktoś odnalazł to przypadkiem, a być może, że uda się nam z czasem odszukać skrytkę.

   - Nie. Musisz zdobyć mikrofilm. Ma to dla nas wielkie znaczenie.

   - Obawiam się - zawahał się Yason - że nie zdążę...

   - Musisz zdążyć. To sprawa największej wagi.

    W umyśle Szefa zajaśniała oszałamiająca wizja:

   "Tak, koniecznie trzeba wygrać tę sprawę dla SKORPIONA! Za­ miast zachwiać się i runąć SKORPION zaciśnie mocniej dłoń na grdyce szalonej cywilizacji! Bezpośrednie przekazywanie informa­ cji z mózgu do mózgu! Stąd jeden krok tylko do powszechnej kon­ troli mózgów! Tego było nam zawsze potrzeba. Tego na próżno szukają od lat specjaliści z Zakładu Informetrii i Cefaloskopii. A selektywne wymazywanie zawartości pamięci umożliwiłoby częściowe wycofywanie pewnych ważnych informacji z mózgów samych agentów SKORPIONA! Co za wspaniałe możliwości, jakie perspektywy centralizacji zarządzania wszystkim - w rękach dyrekcji. W moich rękach!"

   - Tak, musisz tego dokonać, Yason - powiedział Szef głośno, a w myśli dodał: "A potem zapomnisz o tym wszystkim, na zawsze zapomnisz!" - Potrafię ci to wynagrodzić, Yason. Tylko bądź nadal lojalnym pracownikiem. Teraz idź i działaj.

   "Swoją drogą - pomyślał Szef - dobrze, że sprawa trafiła na tego prostodusznego chłopca. Nie jest chyba na tyle bystry, by zostać moim konkurentem w całej rozgrywce .

   - Jeszcze jedno - powiedział Yason, zawracając od wyjścia. - Gdy tu szedłem rewidowano mnie kilkakrotnie. Gdybym miał ten mikrofilm... w jaki sposób mam go panu dostarczyć?

   - Oczywiście, że tylko do moich rąk. Przynieś go tutaj. Dostaniesz żeton, który umożliwi ci wstęp bez rewizji. Pluton!

   - Słucham, panie! - rozległ się z kąta głos robota.

   - Wyprowadź tego człowieka.

   - Tak, panie! Do której celi?

   - Nie do celi, durniu, tylko do hallu wyjściowego. Tam dasz mu żeton wolnego wstępu.

   - Tak, panie! Chodź, panie!

   Poprzedzany przez robota, Yason wyszedł z gabinetu. Robot prowadził go jakąś inną, krótszą drogą po korytarzach gmachu.

   - Pluton! - powiedział Yason, gdy znaleźli się w znanej mu windzie. - Możesz wrócić, sam dalej trafię.

   - Nie mogę, panie. Mam rozkaz odprowadzić cię do wyjścia.

   - Dobrze. Jedziemy na dół.

   W hallu przy wejściu robot wręczył Yasonowi żeton i chciał odejść.

   - Pluton! - zawołał Yason ostro.

   - Słucham, panie!

   Yason rozejrzał się dokoła, a upewniwszy się, że nikogo nie ma w pobliżu, powiedział:

   - Stań na głowie, Pluton!

   - Tak, panie! - odpowiedział automat posłusznie i po chwili zgrabnie stanął na swej niezbyt roztropnej elektronicznej głowie.

   Yason nieznacznie uśmiechnął się do swoich myśli.

   Idąc ulicą, Yason rozglądał się ukradkiem, przystawał od czasu do czasu zmieniał kierunek marszu. Po raz trzeci czy czwarty mignęła mu w tłumie ta sama twarz młodego mężczyzny.

   "Szef mi nie ufa - pomyślał i skrzywił się z niesmakiem. - Musiał się mocno przestraszyć i teraz nie ufa nikomu".

   Lewą dłonią, którą trzymał wciąż w kieszeni płaszcza, wymacał cylindryczny, twardy kształt kasetki. Przed wejściem do gmachu zatrzymał się i, zapalając papierosa, obejrzał się dyskretnie. Nie było za nim nikogo. Widocznie agent miał polece­ nie śledzić go tylko do tego miejsca. Yason pchnął obrotowe drzwi i ruszył w kierunku windy. Automat-portier cofnął się przed nim uprzejmie na sam widok żetonu. Na piętrze już nikt nie próbował go rewidować. Dopiero w przedsionku gabinetu Szefa dwóch drabów przejrzało mu kieszenie, ale widocznie mieli polecenie nieza­ glądania do kasety z mikrofilmem. Jeden z nich otworzył drzwi gabinetu i przepuszczając Yasona przodem, zameldował:

   - Już jest, Szefie. Czy mamy czekać?

   - Nie, jesteście wolni - powiedział Szef z głębi ciemności.

   Po chwili światło reflektora zmusiło znów Yasona do zamknięcia oczu.

   - Witam cię, Yason, nie przychodzisz chyba z pustymi rękami?

   - Nie. Oto kaseta. - Yason wyjął z kieszeni aluminiowe pudełko.

   - Jak to zdobyłeś?

   - Kerdan pojechał na zjazd naukowy do Altras. Przed wyjazdem posiałem w jego myślach trochę niepokoju. Powiedziałem, że SKOR­ PION może coś zwąchać. A jeśli dopadną profesora, przepadnie mikrofilm...

   - Bardzo subtelna akcja... - pochwalił Szef. - A on na pewno szybko przekazał mikrofilm komuś ze swych najbliższych współpra­ cowników?

   - Nie. Po prostu wskazał miejsce jego ukrycia. Nie mnie, oczywiście. Ja dla niego zbyt mało znaczę. Ale pilnowałem go, miałem na podsłuchu, no, nie muszę panu chyba wyjaśniać naszych metod...

   - Jasne - zaśmiał się Szef. - Bardzo się cieszę. Podaj mi ten mikrofilm... Albo nie. Niech mi go przyniesie Pluton. A pro­ pos, może mi powiesz, po co kazałeś Plutonowi stawać na głowie?

   - Musiałem się przekonać, czy jest dostatecznie głupi - uśmiechnął się Yason. - Był przy naszej rozmowie...

   - Mówiłem, żebyś się nie obawiał. On ma pamięć tylko do rozkazów. Pluton, przynieś kasetę od tego człowieka.

   Robot zbliżył się do Yasona z wyciągniętym chwytakiem, zabrał kasetę i zaniósł za krąg. światła. Yason zamknął oczy. Dłonie jego, zaciśnięte na brzegu krzesła, drżały niedostrzegal­ nie. Wytężył słuch. W ciszy gabinetu słychać było szybki oddech człowieka siedzącego za reflektorem.

   - Czy to już wszystko? Cała dokumentacja? - spytał Szef.

   - Tak. Film jest wywołany, można sprawdzić.

   - Oglądałeś to?

   - Tylko pobieżnie, Kerdan pokazał mi kilkanaście klatek.

   W zapadłej ciszy Yason słyszał lekki zgrzyt odkręcanego wieczka. Wstrzymał oddech. Zaraz potem usłyszał dwa chrapliwe, ostre kaszlnięcia i dźwięk upadającego pudełka. Zakrętka po­ toczyła się po podłodze. Yason zerwał się z miejsca i podbiegł w kierunku Szefa. Oślepionymi oczyma poszukał go za kręgiem reflek­ tora. Szef siedział w fotelu, z głową odrzuconą na oparcie. Ya­ son, wciąż nie oddychając, zaciskając nozdrza palcami, dopadł drzwi wejściowych i wybiegł do przedsionka. Tu dopiero odetchnął głęboko i krzyknął w głąb gabinetu:

    - Pluton! Włącz wentylację!

    Zamykając drzwi gabinetu słyszał szum wentylatorów. Odczekał w przedsionku kilka minut, potem uchylił drzwi. Wszedł i skierował reflektor na twarz człowieka leżącego w fotelu.

   - Rzeczywiście - powiedział, wyjmując z kieszeni lusterko i porównując twarz Szefa ze swoją. - Pewne podobieństwo jest. Plu­ ton! Podaj mi maszynkę do golenia i amnestor.

   - Tak, panie! - powiedział robot, podchodząc do ściennej szafki. Po chwili podał żądane przedmioty. Yason przyłożył elek­ trody amnestora do skroni Szefa i wcisnął spust. Strzałka na skali opadała powoli. Yason odczekał, aż osiągnęła zero, a potem odłożył przyrząd i popatrzył jeszcze raz w twarz leżącego.

   "Jak to niewiele potrzeba, by Ktoś stał się nikim!" - pomyślał, sięgając po maszynkę do golenia.

   - Pluton! Wynieś tego człowieka.

   - Do której celi? .

   - Do siedemnastej.

   - Już zajęta.

   - W takim razie do pierwszej, która jest wolna.

   - Cela 4127 - powiedział Pluton. Podniósł z fotela bezwładne ciało i wyszedł przez drzwi ukryte za kotarą w głębi gabinetu.

   Yason pociągnął nosem. W gabinecie czuło się jeszcze słabą woń gazu obezwładniającego. Pogładził z żalem swą brodę, a potem z determinacją puścił w ruch maszynkę do golenia.

   - Teraz lepiej - powiedział półgłosem, patrząc w lusterko.

   Wrócił Pluton. Yason kazał mu wyłączyć wentylację, zamknął drzwi i nikogo nie wpuszczać. Zapalił światło i zasiadł za biu­ rkiem na miejscu Szefa. Przed nim, na małym pulpicie widniał sze­ reg przycisków z oznaczeniami poszczególnych działów i sekcji - to były główne kanały dyspozycyjne. Miał przed sobą wszystkie nici poruszające wielką, wszechpotężną machiną, będącą postrachem uczonych całego świata. Jednym ruchem dłoni mógł on, Yason, przed chwilą skromny funkcjonariusz SKORPIONA, uczynić z wszystkich mędrców tego świata jedną wielką "tabula rasa", białą plamę bez śladu jednej myśli, jednej informacji... Mógł tworzyć i niszczyć, kierować, zakazywać, decydować... "Szef zadbał o to, by nasze spotkanie odbyło się naprawdę w cztery oczy - pomyślał. - Za­ leżało mu na tym. Nie ufał nikomu. Sądził, że niczym nie ryzyku­ je, decydując się na współpracę ze mną. Nie chciał przepuścić takiej okazji, nie mógł oprzeć się chęci sprawdzenia, czy to wszystko prawda. Nie chciał posłużyć się kimkolwiek. Nie docenił mnie jednak..."

   Yason powiódł palcem po szeregu przycisków.

   - Sekcja ogólna - odczytywał półgłosem. - Ewidencja kompute­ rów. Dział Ekspertyz. Informetria. Służba Interwencyjna...

   Zabrzęczał telefon. Yason drgnął, po chwili jednak, opanowując drżenie głosu, rzucił w słuchawkę ochrypłe "Tak?"

   - Szefie, przywieźli tego Kerdana, którego Szef kazał dziś dostarczyć. Nie zdezinformowany, wedle rozkazu. Co z nim zrobić?

   - Daj do telefonu - powiedział Yason spokojnie. A po chwili:

   - To pan, profesorze? Tu Y-3. Akcja "Roszada" zakończona. Operacja "Płomień" wkracza w ostatnią fazę. Skorpion wymierza żądło we własne ciało.

    powrót